L’arte dei rumori

bild Luigi Russolo (links) bij zijn lawaaimachine.

Voor een beetje Popprofessor is de naam Trevor Horn gesneden koek: zo’n onbekend belangrijk figuur achter de schermen die aan de basis stond van talloze hits. Slechts weinigen zullen van zijn eigen creatie ‘The Art of Noise’ hebben gehoord; een ‘avant-garde’-band die in de jaren ’80 van de vorige eeuw experimenteerde met elektronica en synthesizers.  De naam is natuurlijk grappig gekozen want waar ligt de grens tussen muziek en geluid? Wie op zoek gaat naar de roots van kunstmatig geluid komt via deze Horn uit bij de Italiaan Luigi Russolo (Portogruaro 1885 – Laveno-Mombello 1947) ; deze creatieve duizendpoot schreef een essay onder the titel L’ Arte dei rumori  (The Art of Noises) in 1913 en daar is die band van Trevor Horn naar genoemd. Russolo hoorde ook bij de futuristen, een groep merkwaardige schilderende heren die furore maakten in Parijs. Zij geloofden in de vooruitgang van techniek en adoreerden machines. Omdat men in die kringen sympathiseerden met Mussolini zijn ze nooit geliefd geweest. In hetzelfde jaar dat hij zijn geschrift publiceerde bouwde Russolo met zijn assistent Ugo Piatti zijn eerste instrumenten, die hij Intonarumori lawaaimachines) noemde. Een van die instrumenten was de Russolofoon, een instrument dat gelijktijdig zeven verschillende geluiden produceert en dat in twaalf geluidsterkten. Rond deze muziek ontstond zelfs een stroming: het Bruïtisme (bruit = ‘lawaai, geruis’).  In het bruïtisme bestaat het compositorisch materiaal dus uit ‘lawaai’ of ‘ruis’, waarbij tonaliteit geen rol speelt. Je kunt het nauwelijks geloven maar de aanhangers waren tegen de stilte van het verleden en voor de nieuwe tijd die onlosmakelijk verbonden was aan machinaal lawaai. De zuivere toon roept volgens hen geen emotie meer op.

Men mag misschien nog een andere componist tot deze muziekstroming rekenen, al zal hij er zelf geen weet van hebben gehad: Carlo Abarth, de man die later bekend zou worden vanwege zijn ronkende uitlaatsystemen gemonteerd onder speciaal opgevoerde Fiats. Carlo was een  motorracer die voor de Eerste Wereldoorlog een weddenschap won door op zijn lawaaimachine sneller van Oostende naar Wenen te rijden dan de Oriënt Expres. Italie was het land van snelheid en opgewonden kabaal; soms merken we daar nog wel iets van maar tegenwoordig gaat men liever prat op slow-food in een ontspannen ambiance.

 

Luigi Russolo ligt begraven in op een stille begraafplaats in Laveno-Mombello bij het Logo Maggiore.  

Villagrande voor wie rust en stilte zoekt.

 

 

 

(

This entry was posted in Italië, Muziek. Bookmark the permalink.