Pinocchio in Toscane

Zonder de verbeeldingskracht van de Disney studio’s zouden veel sprookjesfiguren geen nieuw leven zijn ingeblazen. Neem Pinocchio, dat guitige knaapje -nu met Robin Hood-hoedje- dat voor het eerst in full swing te zien was in de bekende tekenfilm uit 1940 in een tijd waarin in Italië een importverbod gold voor Amerikaanse cultuur. Als enige in Italië keek Mussolini stiekem naar zijn favoriete Sneeuwwitje maar over deze Italiaanse trots met ‘verkeerde blauwe ogen’ schreef hij een boze brief naar Disney over een ‘agressieve animatie’.

Nieuw leven inblazen? Eigenlijk kijken we naar een pop, een stuk houtsnijwerk dat in 1881 ook al leven was ingeblazen. Dat gebeurde overigens in een tijd waarin verhalen over het tot leven wekken van dode dingen en wezens in de mode was.

Geestelijk vader van Pinocchio, de Florentijn Carlo Lorenzini  (1826 – 1890), schreef onder het pseudoniem  Carlo Collodi. Collodi kennen wij ook als een dorp in Toscane niet ver van Lucca maar dat is, in tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd, niet zijn geboortedorp, maar de plaats waar zijn moeder vandaan kwam en waar nu uiteraard veel aandacht is voor de meesterlijke vertelling zoals de beelden in het ‘Parco di Pinocchio’.
Lorenzini was al 55 jaar toen hij Pinoccio bedacht. Hij was verbitterd en gedesillusioneerd door een mislukt leven als schrijver en veteraan van een verloren oorlog tot een vriend hem vroeg om voor een nieuwe kinderkrant een verhaal te leveren. Collodi was op zijn idee gekomen om een fabel te schrijven doordat hij in opdracht van de regering vertalingen had geschreven van de fabels van de Fransman Charles Perrault, een 17e eeuwer die een geheel nieuw literair introduceerde: het sprookje (Moeder de Gans, Blauwbaard). De regering wilde men deze vertalingen de Italiaanse jeugd eenheid in de taal en spelling bijbrengen. Lorenzini zou zelf niet of nauwelijks onder de indruk zijn geweest van zijn eigen creatie; zijn ambities lagen op geheel ander vlak. Lorenzini is zich waarschijnlijk niet bewust geweest dat hij zo’n sterk verhaal had geschreven waar zo vaak naar wordt verwezen, natuurlijk vooral vanwege de neuskwestie.

In het verhaal met moraal -daar is dan ook een sprookje voor- sterft Pinocchio als ezel, wordt opnieuw een houten pop gaat op zoek naar zijn vader Geppetto, die zijn verloren zoon miste en in een schelp zeewaarts dreef. Pinocchio springt in de golven en na ongelofelijke avonturen vindt hij de oude man, die wegkwijnt in het binnenste van een groot zeemonster en brengt hij hem over de woeste zeeën naar huis. Natuurlijk bijgestaan door de Blauwe Fee, die in verschillende vermommingen op de meest hopeloze ogenblikken te hulp was gekomen. Uiteindelijk komt de beloning: mens worden na een leven als pop.

Carlo Lorenzini  ligt begraven op de beroemde begraafplaats van de ‘Basilica di San Miniato al Monte’ in Florence, bij een van de mooiste kerken van Italië. Wie rusten daar nog meer? De politicus  Giovanni Spadolini (oud premier en voorzitter van de senaat), de schilder Pietro Annigoni bekend van portretten van hooggeplaatsten, schrijver/dichter Luigi Ugolini (schreef geromantiseerde biografieën van bekende Italiaanse historische figuren), filmproducent  Mario Cecchi Gori (van de prachtige film ‘Il Postino’ uit 1995 geregisseerd door Michael Radford) en niet te vergeten: beeldhouwer  Liberio Andreotti (ontwerper van talloze oorlogsmonumenten -WO1- waar Italië vol mee staat).

Comments are closed.